English

Russian
Anasayfa  |  Künye   |  Haberler  |  İletişim

Karadeniz Araştırmaları Merkezi

Hızlı Erişim


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


Özet


Dîvânu Lugâti’t-Türk’ten Günümüze Çatı Türlerinde Benzerlikler ve Farklılıklar
Eski Türkçede fiillerin çatı şekilleri, çok yönlü ve çeşitlidir. Çatı ekleri de günümüze göre daha işlektir. Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki fiilleri inceleyerek bu tezi ispatlamak mümkündür. Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki çatı şekillerinden bazıları Türkiye Türkçesinde kullanılmaya devam ederken bazıları kullanımdan düşmüştür. Çatı eklerinde görülen işlev daralmaları, çatı şekillerinin farklı söz dizimsel ve sözlüksel yöntemlerle karşılanmaya başlanması çatı türlerinin kullanım alanlarını daraltmıştır. Bu çalışmada Dîvânu Lugâti’t Türk’teki fiiller edilgen, ettirgen, oldurgan, işteş ve dönüşlü çatı türlerine göre sınıflandırılmıştır. Çatı türleri kendi içinde ayrıntılı olarak incelenmiştir. Dîvânu Lugâti’t-Türk’te örneklendirilen çatı türleri oransal dağılımlarıyla verilmiştir. Bu çatı türlerinin hangi oranlarla ve örneklerle Türkiye Türkçesine ulaştığı tespit edilmiştir. Çatı eklerinin Karahanlı Türkçesinde ve Türkiye Türkçesinde kullanımları mukayese edilerek çatı eklerinin kattığı anlam özellikleri ve işlevleri tespit edilmiştir. Dîvânu Lugâti’t-Türk’te kullanılan fakat günümüzde kullanımdan düşen çatı şekilleri ve ekleri sunulmuştur. Günümüze ulaşamayan çatı şekillerinin neden terk edildiği hakkında çıkarımlarda bulunulmuştur. Bazı fiillerin Eski Türkçedeki ve Türkiye Türkçesindeki çatı eki tercihleri mukayese edilmiştir. Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki çatı olanaklarının söz dizimsel kuruluşlar üzerindeki izleri ortaya konmuştur. Bilinen ilk sözlük ve gramer kitabımız olan Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki çatı türlerinin oransal çözümlemesini yapmak, Türkçenin zaman içinde fiilde çatı konusunda gösterdiği değişimi ortaya koyacaktır.

Anahtar Kelimeler
Fiilde Çatı, Eski Türkçe, Karahanlı Türkçesi, Dîvânu Lugâti’t Türk.

Gelişmiş Arama


Duyurular

    Karadeniz Araştırmaları "68. Sayı" yayınlandı

    Karadeniz Araştırmaları 68. sayı yayınlandı



Adres :Hacı Hasan Mah., Kahraman İbad Hüseyinli Sok. No: 2 Gölbaşı – ANKARA
Telefon :05446926258 Faks :
Eposta :karadenizarastirmalari@gmail.com